JBO vermijden in Jute touw

Wees er ​altijd zeker van dat je jute touwen JBO vrij zijn. 

• JBO (Jute Batching Oil) is een olie die tijdens de productie van industrieel jute vaak gebruikt wordt om de vezels soepeler te maken en makkelijker te spinnen.
• Deze olie is niet bedoeld voor huidcontact: het kan chemische resten bevatten die irritaties of allergische reacties veroorzaken.
• Sommige JBO-oliën vallen zelfs onder de categorie PAK’s (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen), stoffen die kankerverwekkend kunnen zijn bij langdurig contact.

Waarom JBO vermijden?

Gezondheidsrisico's

Het veiligheidsdocument van de Petron Corporation over JBO vermeldt dat waterstofdioxide kan vrijkomen wanneer de olie oververhit wordt, ook in aanwezigheid van water. Verhitting boven 70 graden Celsius moet vermeden worden omdat dit toxische dampen kan vrijmaken die ademhalingsinsufficiëntie, coma of zelfs de dood kunnen veroorzaken, soms zonder dat er enige geur wordt waargenomen.

Wetenschappelijk onderzoek toont aan dat het carcinogene risico van JBO toeneemt bij huidcontact. Studies waarbij bekende carcinogene polyaromatische koolwaterstoffen werden aangebracht op muizenhuid, registreerden 100% tumorvorming gedurende een periode van twintig weken. De gevormde tumoren omvatten goedaardige papillomen, keratomen en fibrosarcomen. De onderzoekers concludeerden dat JBO een volledig carcinogeen of een tumorpromotor kan zijn bij contact met de huid.

Voor touw dat intensief over huid glijdt is dat een heel gevaarlijk.

Wat is JBO precies?

JBO is een minerale olie, geproduceerd door fractionele destillatie van aardolie. Ze wordt ook wel aangeduid als witte petroleum, mineraalolie of machine-olie. Ze bevat vijf koolwaterstofatomen meer dan gewone benzine, is duurder dan reguliere brandstof en wordt gebruikt als smeermiddel en als alternatief voor kerosine in vliegtuigbrandstof.

Voor jutemolens is ze populair om één simpele reden: ze is goedkoop.

Waarom bestaat het?

Ruwe jutevezels zijn stijf en moeilijk te verwerken. Voor het spinnen van garen moet de vezel soepel, sterk en flexibel zijn. Daarvoor worden de vezels na het hekelen gedrenkt in een mengsel van olie, water en soms een emulgator. Dit proces heet "batching". De vezels worden vervolgens een tijdje opgestapeld gelaten zodat de olie volledig kan intrekken, wat "piling" wordt genoemd.

De olie blijft aanwezig in het garen, en later in het touw. Ze is niet decoratief maar structureel: ze behoudt de flexibiliteit, sterkte en levensduur van het product.

JBO is niet te verwijderen

Een hardnekkig misverstand in de shibari-gemeenschap is dat touw voldoende "schoongebrand" of gekookt kan worden om de olie te verwijderen. Dit klopt niet.

Boven 38 graden Celsius kan de geur gedeeltelijk verdwijnen, maar de olie zelf blijft aanwezig. Net zoals bij het opruimen van olievervuiling op zee, is het alleen mogelijk om JBO volledig te verwijderen met een ontvettend reinigingsmiddel. Zelfs na koken, drogen onder spanning en nabehandeling met tsubaki-olie en bijenwas kunnen sommige mensen nog steeds anafylactische reacties ervaren.

Wie touw hoort kraken onder belasting, hoort vezelbreuk. Dat geluid betekent dat de essentiële oliesamenstelling is aangetast of verwijderd. Jute heeft een zeer lage rekbaarheid voor breuk. Krakend touw dat wordt uitgerekt is ongeschikt voor lichaamsgewicht.

Ecologische en ethische problemen

JBO is niet biologisch afbreekbaar en is schadelijk voor waterorganismen. Vegetarische alternatieven bestaan al lang. Sojabonolie wordt al succesvol gebruikt in jute-batching sinds 1990, via een UNESCO-programma. Het nadeel is kostprijs: soja-behandeld touw kost per ton ruwe vezel momenteel drie keer meer dan JBO.

Palmolie is goedkoper maar draagt bij aan ontbossing, biodiversiteitsverlies en mensenrechtenschendingen. Rijstzemelenolie ranselt snel in. Castorolie en koudgeperste soja blijven de meest verantwoorde keuzes.

Daarnaast speelt een marktprobleem. Hoveniersgaren met JBO-behandeling wordt industrieel geproduceerd in China, zwaar gesubsidieerd door de staat, en grootschalig aangekocht door Japanse corporaties die het doorverkopen aan gewone touwverkopers. Die verkopers weten vaak niet eens wat de oorsprong is. Het resultaat: JBO-touw dat zo goedkoop is dat eerlijke productiekosten er niet mee kunnen concurreren.

Wat ik gebruik en waarom

De touwen die ik gebruik in mijn workshops en sessies zijn afkomstig van Koumanawa, een producent die het volledige productieproces beheerst: van de ruwe vezel direct bij de boer, over hekelen en spinnen, tot het afwerken met sojabonolie behandeld onder een UNESCO-programma.

Koumanawa laat de afwezigheid van JBO bevestigen via gaschromatografie-massaspectrometrie (GC-MS), een chemische analysemethode die de olie-inhoud van het touw objectief in kaart brengt. Nulresultaat voor JBO.

Dat is voor mij geen marketingkeuze. Het is een basisvereiste voor werk waarbij touwen langdurig en herhaald in contact komen met huid en lichaam.

Nadat de vezel gehekeld is, wordt ze gedoseerd met een mengsel van olie, water en doorgaans een kleine hoeveelheid emulgator. Vervolgens wordt ze een tijdje bewaard zodat de olie volledig kan intrekken. Dit noemen ze "piling".

Olie is noodzakelijk om de vezel te verzachten zodat ze verwerkt kan worden en garen gesponnen kan worden. Ze speelt een cruciale rol in het behoud van de flexibiliteit, sterkte en levensduur van jute. Ze kag dus niet verwijderd worden.

Koumonawa gebruikt koudgeperste sojaolie, die al succesvol gebruikt wordt in jute-batching sinds 1990 en geleverd wordt via een UNESCO-programma. De kostprijs per ton jute-vezel behandeld met soja is momenteel drie keer hoger dan bij gebruik van JBO. 

Hoe herken je JBO in jute?

Er is geen eenvoudige visuele test, maar dit zijn aanwijzingen:

• Een petroleum- of machineolie-achtige geur
• Touw dat goedkoop lijkt in verhouding tot zijn kwaliteit
• Geen transparantie over productieproces of herkomst
• Crackelende geluiden onder belasting (maar dit kan ook andere oorzaken hebben)

Als een verkoper niet kan zeggen waar het touw vandaan komt en hoe het behandeld is, is dat op zich al informatie.

Om te weten waar uw touw vandaan komt en hoe het gemaakt is, is het raadzaam om te vragen naar het productieproces.

Touw kies ik niet alleen op gevoel of esthetiek. Het zijn de enige materialen in mijn praktijk die letterlijk om een lichaam heen gaan. Die keuze verdient hetzelfde zorgvuldige bewustzijn dat ik vraag in elk ander aspect van shibari en tantra.

Keuze gids touwen