Wat de traditie zelf zegt
Het woord tantra bestaat uit twee wortels. Tan betekent uitbreiden, uitrekken, uitwerken. Tra betekent bevrijden, losmaken. Tantra is dus een beweging van uitbreiden en vrijkomen.
In het Indiase denken liepen daar ooit twee wegen uiteen. De ene zei dat je je moest terugtrekken uit het gewone leven om aan de diepere lagen van je bewustzijn te raken, en die werd de weg van de yoga. De andere zei dat het gewone verloop van een mensenleven geen hindernis vormt, en die werd de tantra.
Swami Satyananda Saraswati vat dat laatste zo samen: in de tantra "neither food nor character, social nor marital status, stand in the way". Je eten, je karakter, je burgerlijke staat en je verlangens houden je niet tegen. Je hebt geen klooster nodig om aan diepte te raken.
Later is de traditie haar eigen rituelen ook naar binnen gaan lezen. De wijn werd de nectar die in je eigen lichaam ontstaat. Het offer van het dier werd het temmen van het dierlijke in jezelf. En maithuna, dat letterlijk vereniging betekent, werd verstaan als de vereniging van het individuele bewustzijn met het geheel.
Dat is de tantra waar ik naar wijs. Een volledige weg met leraren, inwijdingen en beoefening die een leven duurt. Ik neem er een paar dingen uit mee die je vandaag kan gebruiken, en de rest laat ik aan wie daar wel in staat.
An Introduction to Tantra Shastra, Swami Satyananda Saraswati, Yoga Magazine
Consecratie, waar je je aan wijdt
Wat het in de tantra betekent
Consecratie is in de tantra een handeling. De bekendste vorm heet nyasa, wat neerleggen of plaatsen betekent. De beoefenaar raakt de delen van zijn eigen lichaam aan en spreekt bij elke aanraking een mantra uit. Zo plaatst hij het goddelijke in zijn lichaam, deel voor deel, tot het lichaam zelf een verblijfplaats geworden is. Oude teksten beschrijven het als een daad van toevlucht nemen.
Wat daarin zit is een volgorde. Voordat er iets gebeurt, wordt eerst uitgesproken waar het voor is. Het lichaam wordt heilig verklaard voordat het aangeraakt wordt.
Wat ik ervan meeneem
Ik gebruik geen mantra's. Wat ik overneem is die volgorde. Eerst uitspreken waar het voor is, dan pas beginnen.
Consecratie is bij mij de vraag waar jij je aan wijdt. Waar je je leven aan geeft, en of je dat werkelijk gekozen hebt. Het antwoord dat telt is het antwoord dat je 's nachts nog kent, wanneer er niemand meekijkt.
De meeste mensen leven zonder die keuze te maken. Ze doen wat er op hen afkomt, en het lukt allemaal wel. Wat er dan ontbreekt is richting, en je merkt het aan een vaag gevoel dat er iets naast ligt terwijl je niet kan aanwijzen wat.
Zodra je die richting te pakken hebt, verandert er iets in hoe je de dag ingaat. Je zegt makkelijker nee tegen wat er niet bij hoort, en voluit ja tegen wat er wel bij hoort.
Daarom begint elke workshop bij mij met een kring waarin iedereen uitspreekt wat hij of zij komt halen. Dat is de eerste oefening van de dag.
De drie stadia van David Deida
Consecratie hangt samen met wat David Deida het derde stadium noemt. Hij beschrijft de ontwikkeling van de man in drie stadia, en het is een bruikbare kaart om te zien waar je zelf staat.
Het eerste stadium. Vaste rollen. De man verdient, de vrouw zorgt. Je haalt je waarde uit wat je hebt en hoe je oogt, en je gebruikt je partner om je eigen tekort op te vullen. Wanneer het schuurt wordt er onderhandeld met zwijgen, geld of seks.
Het tweede stadium. De reactie daarop. Gelijkheid, zelfstandigheid, en de opdracht om beide kanten in jezelf te ontwikkelen. Je haalt je waarde uit wat je kan. Wat je erbij verliest is de spanning tussen twee polen, en veel mensen blijven hier hangen in een eindeloos verbeteren van zichzelf.
Het derde stadium. Je richt je op je diepste doel en je geeft wat je te geven hebt. Je partner is dan geen middel meer om jezelf compleet te maken; jullie gaan samen ergens heen waar je alleen niet raakt. Er wordt eerlijk gesproken, ook wanneer het ongemakkelijk is, en de relatie wordt zelf een oefening.
Daar sluit consecratie op aan. Het derde stadium begint bij de vraag waar je je aan wijdt, want zonder die richting valt alles terug op wat je nodig hebt van elkaar.
Ik gebruik deze indeling als een kaart, niet als een ladder waarop je hoger of lager staat. Andere leraren beschrijven dezelfde beweging in andere woorden, en de meeste mensen zitten op verschillende terreinen in verschillende stadia tegelijk.
Transfiguratie, alles hangt samen
Transfiguratie is het besef dat de scheiding tussen jou en de rest dunner is dan ze lijkt. Non-duaal leven noem ik dat: je stopt met de wereld op te delen in wat van jou is en wat niet.
Het is ook waar maithuna over gaat. De vereniging van het eigen bewustzijn met het geheel, en dat begint bij de mensen die het dichtst bij je staan.
Je geliefde als doorgang. Wanneer je naar je partner kijkt zie je meestal een geschiedenis. De afwas van gisteren, de opmerking van vorige week, de gewoontes die je uit het hoofd kent. Transfiguratie vraagt dat je door die laag heen kijkt en het heilige ziet dat daar ook staat. Dezelfde persoon, met andere ogen bekeken. Aanraking wordt dan een ontmoeting.
Je communicatie verzorgen. Als alles samenhangt, dan draagt elk woord, en dan draagt slordig praten ook. Zeggen wat je bedoelt, vragen wat je nodig hebt, en luisteren tot je de ander werkelijk gehoord hebt: dat is in mijn werk een oefening op zich. Consent leeft daarvan. Een ja die je uitspreekt terwijl je iets anders voelt, doet meer schade dan een nee ooit doet.
En verder dan de relatie. Wat je met een iemand leert neem je mee naar de rest. De aandacht waarmee je je geliefde aanraakt is dezelfde aandacht waarmee je een gesprek voert met een vreemde. De intimiteit verschilt, de houding blijft dezelfde.
De orgasmische toestand vraagt overgave
Er bestaat een toestand waarin je lichaam meer voelt dan het gewend is. Golvend, warm, wakker, van je kruin tot je tenen. Tantra noemt dat een orgasmische toestand, en ze reikt verder dan wat er in een paar seconden gebeurt.
Het bijzondere eraan is dat je haar niet kan halen. Je kan er niet naartoe werken, niet harder je best voor doen, niet de juiste techniek voor leren. Ze toont zich op het moment dat je stopt met sturen.
Daarom staat overgave centraal in alles wat ik doe. Overgave vraagt dat je je veilig genoeg voelt om de controle even neer te leggen. Ze vraagt vertrouwen in de handen die je vasthouden. En ze vraagt dat je je eigen ja en je eigen nee kent, want daarop rust alles wat daarna komt.
Zo bekeken is veiligheid het instrument zelf. Een zenuwstelsel dat gedragen wordt gaat vanzelf open. Een zenuwstelsel dat op zijn hoede is gaat dicht, hoe graag jij het ook anders wil.
Dat is ook waarom ik zonder pijn werk, met doorlopende check-ins, en waarom je bij mij op elk moment mag stoppen zonder dat je dat hoeft uit te leggen. Lees hoe veiligheid en consent zijn ingebouwd.
Bij wie ik leer
In de tantra is de leraar het eerste en het onmisbaarste element. De traditie zegt dat de leerling zich voorbereidt en dat de leraar verschijnt zodra hij er klaar voor is. Zo is het bij mij ook gegaan.
Mijn tantraleraar is Swami Anahata. Hij werkt vanuit de kashmiri tantra en brengt oosterse mystiek samen met westers onderzoek naar het lichaam en het zenuwstelsel. Wat ik hierboven beschrijf komt grotendeels uit zijn onderricht, en uit de jaren waarin ik het zelf ben gaan beoefenen.
Ondertussen sta ik ook naast hem voor de groep. Awakened Masculinity was de eerste die we samen gaven, een programma voor mannen over richting, aanwezigheid en wat het vraagt om je gave te geven.
Met Martina Magdalena, een andere leerling uit zijn lijn, begeleid ik in Praag het vierdaagse Tantra en Shibari, de weg van vertrouwen en overgave. Zij houdt de tantra en het ritueel, ik breng het touw.
En waar ik zelf sta
Ik ben een kleine gids op een groot pad. Wat ik goed kan is je helpen overgave te begrijpen, in je lichaam en niet in je hoofd. Dat is een stuk van de tantra, en er is veel meer.
De rest van dat pad laat ik open. Ik stuur je geen richting uit en ik zeg je niet wie je volgende leraar moet zijn. Wie verder wil gaan, gaat verder, en de traditie zegt dat de leraren die je dan nodig hebt zich melden zodra je er klaar voor bent. Zo is het bij mij ook gegaan.
Waarom ik dit met touw doe
Shibari is voor mij het instrument waarmee deze drie bewegingen tastbaar worden.
Touw vraagt toewijding, want je kan onmogelijk half aanwezig zijn terwijl je iemand vastbindt. Touw maakt de verbinding zichtbaar, want elke beweging van de een komt aan bij de ander. En touw geeft je lichaam iets om zich aan over te geven dat je kan voelen, dat je draagt, en dat blijft wanneer je gedachten wegvallen.
Je hoeft niets van tantra te weten om te beginnen. De meeste mensen die hier binnenstappen kwamen voor het touw en vonden de rest onderweg. Lees wat shibari is.
Waar je kan beginnen
De gratis initiatie. Drie uur, geen ervaring nodig, de kleren blijven aan. De laagdrempeligste manier om te voelen hoe ik werk. Naar de gratis initiatie.
Shibari meets Tantra. Vijf edities, elk met een eigen thema: massage, overgave, schaamte, primal play, en het weekend Bind Mij Los. Bekijk de agenda.
Een sessie van een op een. Opgebouwd rond wat jij nodig hebt, in jouw tempo. Meer over de privesessie.
Samen met je partner. Voor koppels die willen weten wat er gebeurt wanneer je elkaar opnieuw durft te zien. Shibari voor koppels.